Anija detare italiane Libra kalon nëpër ujërat e Adriatikut drejt portit shqiptar të Shëngjinit, duke transportuar ngarkesën e saj të diskutueshme njerëzore. Ky transferim i dytë i emigrantëve sipas marrëveshjes kontestuese të Italisë me Shqipërinë shënon ose një risi të guximshme në politikën evropiane të migracionit ose, siç pretendojnë kritikët, një erozion të rrezikshëm të mbrojtjes ndërkombëtare të refugjatëve.
Në qytetin port të Shëngjinit, ku ndërtesat e epokës komuniste përzihen me ndërtimet e reja, ndikimi i eksperimentit të migracionit prej 700 milionë eurosh të Italisë është tashmë i dukshëm. Çmimet e qirave janë rritur nga $75 në $600 në muaj, ndërkohë që vendasit shikojnë punë të mundshme në ambientet e paraburgimit që paguajnë $75 çdo ditë – një shumë e konsiderueshme në një nga vendet më të varfra të Evropës.
Por nën mundësitë ekonomike fshihet një rrjet sfidash ligjore që kërcënojnë të zbërthejnë të gjithë nismën. Vetëm disa ditë pas transferimit të parë të emigrantëve në tetor, një gjykatë e Romës dha një qortim mahnitës, duke urdhëruar kthimin e tyre në Itali. Gjykata konstatoi se Bangladeshi dhe Egjipti – vendet e origjinës së emigrantëve – nuk mund të konsideroheshin të sigurta për riatdhesim, duke minuar një premisë kyçe të marrëveshjes.
"Ne e dimë se çfarë do të thotë të jesh në ato kampe," thotë Alessandro Preka, një pronar 67-vjeçar dyqanesh ushqimore që kaloi kohë në kampet e emigrantëve grekë dhe italianë pasi u largua nga Shqipëria komuniste. Fjalët e tij jehojnë nëpër rrugët e Shëngjinit, ku një grup i vogël por i zëshëm protestuesish u mblodhën së fundmi me një pankartë ku thuhej "Ëndrra evropiane mbaron këtu".
Marrëveshja Itali-Shqipëri, e nënshkruar në nëntor 2023, parashikon përpunimin e deri në 3000 emigrantëve çdo muaj në dy qendra shqiptare. Por qëllimi i marrëveshjes është dukshëm kufizues: vetëm burrat e rritur nga vendet "të sigurta" kualifikohen, ndërsa gratë, fëmijët dhe individët e pambrojtur përjashtohen. Kjo qasje selektive është dëshmuar tashmë problematike – nga 1200 ardhjet e fundit në Lampeduza, vetëm tetë plotësuan kriteret.
Organizatat e të drejtave të njeriut kanë ngritur kundërshtime të egra. Ata argumentojnë se marrëveshja krijon një precedent të rrezikshëm të kontraktimit të detyrimeve të azilit përtej kufijve të BE-së, ndërsa potencialisht shkel ligjin ndërkombëtar. Paraburgimi automatik i azilkërkuesve deri në 18 muaj, thonë ata, shkel të drejtat themelore.
Blloku ligjor thellohet me çështjet e juridiksionit. Ndërsa Italia pretendon se ligjet e saj do të rregullojnë objektet, Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë ka deklaruar se ligji shqiptar zbatohet gjithashtu. Kjo pasiguri minon garancitë thelbësore të të drejtave të njeriut dhe komplikon mbikëqyrjen gjyqësore.
Në Bruksel, qëndrimi i Komisionit Evropian ka evoluar nga skepticizmi fillestar në monitorim të kujdesshëm. Disa liderë të BE-së e shohin nismën si një model të mundshëm për menaxhimin e migracionit, edhe pse Gjykata Evropiane e Drejtësisë ka vendosur që shtetet anëtare mund të përcaktojnë vetëm vende të tëra - jo pjesë - si të sigurta për kthim.
Ndërkohë në Shqipëri opinioni publik mbetet i ndarë. Ndërsa disa e mirëpresin rritjen ekonomike, të tjerë shqetësohen se vendi i tyre po bëhet qendra e paraburgimit të Evropës. Politikani opozitar Agron Shehaj ka kritikuar miratimin e shpejtë të marrëveshjes, duke e përshkruar objektin e planifikuar si "në thelb një burg".
Qeveria italiane, përballë sfidave ligjore në rritje, është përgjigjur me vendosmëri. Administrata e kryeministrit Meloni po apelon vendimin e gjykatës dhe ka miratuar një dekret për të thjeshtuar përcaktimin e vendeve të sigurta. Por këto lëvizje mund të përballen me një shqyrtim shtesë sipas ligjit të BE-së, i cili ka përparësi ndaj legjislacionit kombëtar.
Për migrantët në bordin e Peshores, këto beteja ligjore dhe politike kanë pasoja të menjëhershme. Udhëtimi i tyre përtej Adriatikut përfaqëson jo vetëm një transferim fizik, por hyrje në një harresë ligjore komplekse ku ligjet italiane, shqiptare dhe të BE-së kryqëzohen në mënyrë të pasigurt.
Ndërsa dielli perëndon mbi portin e Shëngjinit, ku personeli italian i sigurisë përgatitet për mbërritjen e Libra, pyetja mbetet: a do të riformojë ky eksperiment i diskutueshëm politikën evropiane të migracionit, apo sfidat ligjore dhe shqetësimet e të drejtave të njeriut do të detyrojnë kthimin në përpunimin tradicional të azilit brenda kufijve të BE-së?
Përgjigja mund të përcaktojë jo vetëm fatin e mijëra emigrantëve, por të ardhmen e vetë politikës evropiane të azilit.
A ishte kjo e dobishme?
punë të mbarë! Ju lutemi jepni komentet tuaja pozitive
Si mund ta përmirësojmë këtë postim? Ju lutemi na ndihmoni.
